SRPSKA CRKVA U DUBROVNIKU

Godine 1877. osvećena je slavna i velika, srpska crkva u Dubrovniku, posvećena Blagovijestima, dok je prije nje crkva na Boninovu podignuta 1837. g. Prva crkva koja je posvećena Svetom Đorđu osvećena je još 1800. godine na Posatu. Srpski vladari su vijekovima bili uz grad Dubrovnik. Ostali su zapisi posjeta srpskih velikana Dubrovačkoj republici. Mnogi Dubrovčani u ono vrijeme su bili oduševljeni srpskim manastirima. Nikola, otac Ruđera Boškovića, kao izvrstan poznavalac srpskih zemalja bio je veliki znalac lika i djela Svetog Save. Diplomata Jakov Palmotić u jednom epu pjeva o dirljivom prijemu u manastiru Mileševi, posle razornog zemljotresa 1667. godine koji je pogodio Dubrovnik. Sjećamo se sjajne i velike istorijske uloge crkvene opštine dubrovačke. Prota i potonji mitropolit dabrobosanski Georgije (Nikolajević) jedan je od tih izdanaka, koje je duhovno iznjedrila parohija dubrovačka, a koji sada počiva u živopisnom sarajevskom mjestu Blažuju – Vrelu Bosne. Divni blagovještenski hram, sagrađen na mjestu veleljepnih vlastelinskih zdanja, biser je cijelog multireligioznog i kulturološki zagonetnog grada Raguse, na obalama Jadranskog mora. Do 1691. godine dabrobosaski mitropoliti (Avksentije, Teodor itd.) imali su jurisdikciju nad pravoslavnim Srbima u Dalmaciji, nakon čega ostaju titulari: „egzarh Dalmacije“. Pored njih najveću odgovornost sve do dolaska Austrougarske imali su i mitropoliti zetski ali ne direktno, nego preko svojih „vikara“, odnosno arhimandrita koje su slali. Za vrijeme uprave u Dalmaciji i Boki vladike Stefana Kneževića (1853–1890), 1870. okruzi kotorski i dubrovački dobijaju posebnog episkopa, a do te godine su ih opsluživali namjesnici – vikari – arhimandriti. Burna istorija pod Turskom, Mletačkom, Napoleonom usložila je i onako težak položaj Srba na ovom prostoru. Tek 1804. godine dozvoljeno je da stalno boravi pravoslavni sveštenik u gradu. O Dubrovniku i pravoslavnom životu u njemu govore Sveti Nikodim Milaš, dum Ivan Stojanović i Lujo Vojinović. Jubileji i liturgijska slavlja koja su ostajala upečatljiva u svijesti dubrovačkih Srba su rijetki ali veliki, s obzirom na duhovnu gorostasnost Dubrovčana i njihovu malobrojnost. Jedan od takvih je svakako momenat proslavljanja 100 godišnjice osvećenja blagovještenskog hrama, 1977. godine. Svetu Liturgiju služio je mitropolit dabrobosanski Vladislav (Mitrović), uz sasluženje sveštenstva dabrobosanske eparhije (današnje: dabrobosanske, mileševske, zahumsko-hercegovačke). Đakon Božidar Vasiljević